بۆرەكنىڭ ئەسلى مىزاجى ھۆل ئىسسىق بولۇپ ، خىزمەت ئىشلەش جەريانىدا ھۆل سوغۇققا ئايلىنىپ كەتكەن . بۆرەك ئۆزىدىكى قۇۋۋىتى جازىبە ، قۇۋۋىتى دافىئە ئارقىلىق قان تەركىبىدىكى بەدەنگە لازىملىق بولغان ماددىلارنىڭ بەدەن سېرتىغا چىقىپ كېتىشىنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ . بەدەنگە كېرەكسىز زىيانلىق ماددىلارنى چىقىرىپ تاشلاش ئارقىلىق سۈيدۈك ھاسىل قىلىدۇ . بەدەننىڭ ئىچكى مۇھىتىدىكى سۇ ۋە تۇزلارنىڭ ئالمىشىشىنى ۋە كىسلاتا ئىشقارلارنىڭ تەڭپۇڭلۇقنى تەڭشەيدۇ . بەدەن سۇيۇقلۇقىنى مۆتىدىللەشتۈرىدۇ . قاندىكى تەركىبلەرنىڭ نىسبىتىنى نورماللاشتۇرىدۇ .

                       بۆرەككە زىيانلىق بولغان ئامىللار

                       1.زىيادە ئىسسىق ياكى سوغۇق ئامىللار بۆرەككە ناھايىتى زىيانلىق بولۇپ ، بەل ساھەسىگە زىيادە ئىسسىق ئۆتۈپ كەتكەندە ياكى دائىم ئىسسىق تەبىئەتلىك يېمەكلىكلەرنى كۆپ ئىستىمال قىلغاندا بۇ ئىسسىقلىق بۆرەكنىڭ ئەسلى سوغۇق مىزاجىنى بۇزۇپ ، بۆرەككە زىيادە قۇرۇقلۇق ۋە ئىسسىقلىق يەتكۈزۈپ ، بكرەكنىڭ تۇتۇش قۇۋۋىتىنى ئاشۇرۇپ ، بۆرەكنىڭ نورمال سۈزۈش ئىتقىدارىنى بۇزۇپ قويىدۇ . شۇنداقلا شۇنىڭغا مۇناسىپ بولغان ئىسسىقلىقتىن بولغان بۆرەك ياللۇغىغا ئوخشاش كېسەللكلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ .

                       2.بەل ساھەسىگە دائىم سوغۇق ئۆتۈپ كەتكەندە ياكى ئۇزۇن مەزگىل سوغۇق تەبىئەتلىك يىمەكلىكلەرنى كۆپ ئىستىمال قىلغاندا بۇ سوغۇقلۇقلار ئەسلى مىزائى ھۆل سوغۇق بولغان بۆرەككە ئاسانلا تەسىر قىلىپ ، بۆرەكنى تېخىمۇ سوۋۇتۇپ ، سوغۇقتىن ئاجىزلاشتۇرۇپ ، چىقىرىش قۇۋۋىتىنى كۈچەيتىۋېتىپ ، مۇناسىپ ھالدا سوغۇقتىن بولغان بۆرەك كېسەللىكلىرىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ .

                       3.قالايمىقان جىنسىي قىلمىشلار ، مەسىلەن : كۆپ جىنسىي مۇناسىۋەت ، كۆپ ئېھتىلام قىلىش ، جەلەق ، شەھۋانىي فىلىملەرنى كۆپ كۆرۈش قاتارلىق ناچار جىنسىي قىلمىشلار قۇۋۋىتى شەھۋانىينى ئاشۇرۋېتىپ ، بۆرەكنىڭ دائىملىق كۈچىنى ئىشلشىنى شەكىللەندۈرۈپ ، ئاسانلا بۆرەكنى ئاجىزلاشتۇرۇۋېتىدۇ .

                       4. سۈيدۈك ھەيدىگۈچى دورىلارنى كۆپ ئىشلىگەندە بۇ خىل دورىلار بۆرەكنىڭ نورمال چىقىرىش قۇۋۋىتىنى ئاشۇرۇپ ، بۆرەكنىڭ يېغىنى ئېرىتىۋېتىپ ، ئاسانلا بۆرەك ئاجىزلىقنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ .

                       5. باھنى قۇۋۋەتلىگۈچى ، كۆڭۈل ئاچقۇچى ۋە ھەرخىل ھورمۇنلۇق ، خېمىيىۋېىلىك دورىلارنى كۆپ ۋە قالايمىقان ئىشلەتكەندە بۆرەكنى ۋاقىتلىق قۇۋۋەتلىكگەندەك بىلىنسىمۇ ، ئەمما بۆرەكنىڭ نورمال خىزمىتىنى بۇزۇپ ، ئاخىرىدا مۇشۇ خىل دورىلارغا كۆنۈپ قېلىش ياكى ئاجىزلىشىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ .

                       6.سوغۇق تەبىئەتلىك يېمەكلىكلەرنى كۆپ ئىستىمال قىلىش ۋەئۇزۇن مەززگىل ئوزۇقلۇق قىممىتى تۆۋەن بولغان يېمەكلىكلەر بىلەن ئوزۇقلانغاندا بۆرەككە ئوزۇقلۇق يېتىشمەي بۆرەكنى ئاجىزلاشتۇرۇپ قويىدۇ .

                       7. كىچىك تەرەتنى ۋاقتىدا چىقارماي ، قىستاپ يۈرۈۋەرگەندە ، سۈيدۈك تەركىبىدىكى كىتونلۇق ماددىلار قايتا سۈمۈرۈلۈپ ، كىتوندىن زەھەرلىنىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ ۋە بۆرەككە بېسىپ كەلتۈرۈپ بۆرەكنى ئاجىزلاشتۇرۇپ قويىدۇ . يېتەرلىك ئۇخلىماسلىق ، دەم ئالماسلىق ، ئەقلىي ۋە جىسمانىي ئەمگەكلەرنىڭ كۆپ بولۇشى بۆرەكنىڭ نورمال خىزمىتىنى بۇزۇپ ، ئاخرى بۆرەك ئاجىزلىقىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ .

                       8. ئاچچىقلىنىش، غەزەپلىنىش،  بىئارام بولۇش قاتارلىق ناچار روھىي كەيپىياتلار بۆرەك خىزمىتىنى بۇزۇپ ، روھىي ھايۋانىغا تەسر كۆرسىتىپ ، بۆرەكنىڭ روھىي ھايۋانىي بىلەن ئوزۇقلىنىشىنى قالايمىقانلاشتۇرۇپ ، بۆرەكنىڭ ئاجىزلىقىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ .

                       9.ئۇزۇن مەزگىل تاماكا چىكىپ ۋە ھاراق ئىچكەندە ، ئۇنىڭ تەركىبىدىكى نىكوتىن ۋە ئىسپىرىت بۆرەكنىڭ سۈزۈش خىزمىتنى بۇزۇپ ، بۆرەك ئاجىزلقىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ .

                       10. زىيادە تۇز تەركىبلىك يېمەكلىكلەرنى كۆپ ئىستىمال قىلىش بۆرەككە زىيانلىق .

                       بۆرەكنى ئاسراش تەدبىرلىرى

                       يۇقىرىدكى بۆرەككە زىيانلىق ئامىللاردىن ساقلىنىش بىلەن برىگە تۆۋەندىكى ئاسراش تەدبىرلىرىنى ئېلىپ بېرىش كېرەك:

                       1.ھاۋا سوغۇق چاغلاردا قېلىن كېيىنىش ، بەلگە سوغۇق ئۆتۈپ كېتىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش ، ئامال بار پوتا باغلىۋېلىش .

                       2.ھايۋانات بۆرىكىنى ئىشتىمال قىلىش

                       3.زەيتۇن يېنى ، قوينىڭكونا دۈمبە يېنى ، بۆرەك يېغى ئارقىلىق بەل ساھەسىنى ياغلاپ بېرىش .

                       4.زىيادە چارچاپ كەتكەندە تۈز يەردە بىردەم يېتىپ بېرىش ، پات-پات بەل ساھەسىنى ئۇۋۇلاپ بېرىش.

                       5.ئارىلاپ - ئارىلاپ تۇخۇم ئارقىلىق بۆرەككە ئىسسىق ئۆتكۈزۈپ بېرىش ۋە تۇخۇم ئىستىمال قىلىش.

                       6.سەۋزە ، چامغۇر ، ئەنجۈر ، خورما ، بانان قاتارلىق مېۋە - چېۋە ، كۆكتاتلارنى ئىستىمال قىلىش ، ئارىلاپ چامغۇر ، سەۋزە سېلىنغان شورپا ئىچىش .

                       7.ئەنجۈر مۇرابباسى . ياڭاق مۇرابباسى ، زەنجىۋىل مۇرابباسى ، ئۈزۈم شىرنىس، خورما ، لوبو كەبىر ۋە ماددەتۇل ھايات قاتارلىقلار بۆرەكنى ئاسرايدۇ .

                       8.ئەتىگەندە مۇۋاپىق مىقتاردا چېنىقىپ قان ئايلىنىشنى جانلاندۇرۇپ بەرگەندە بۆرەكنى ياخشى ئاسرىغىلى بولىدۇ .

                       9.ياڭاق ، بادام ، قىزىل ئۈزۈم قاتارلىقلارنى مۇۋاپىق مىقتاردا ئېلىپ ، سوقۇپ ، ئېلىشتۇرۇپ سوقماق قىلىپ ئىستىمال قىلىش بۆرەكنى ئاسرايدۇ .

                       10.كەكلىك ، بۆدۈنە ، باچكا ، قۇشقاچ ، ئۇلار قاتارلىق قۇشلارنىڭ گۆشىنى يەپ بارسە بۆرەككە پايدىلىق .

                       11.كۈندە ئەتىگەندە 1 قوشۇق ھەسەلنى قايناق سۇدا ئېرىتىپ ئىستىمال ئىلىپ بەرگەندە بۆرەكنى ئاسرايدۇ .

                       12.ياڭاق ، بادام ، پىندۇق ، پىستە قاتارلىقلارنىڭ خالىغان بىرسىنىڭ مېغىزىنى سوقۇپ ، ناستىدا چاي سۈتلەپ ئىچكەندە بۆرەكنى قۇۋەتلەيدۇ.

                       13.مۇۋاپىق مىقتاردا ياڭاق ماتىڭى ئىستىمال قىلىش بۆرەككە پايدىلىق .

                       14.ھايۋانلارنىڭ بۆرىكىنى كاۋاپ قىلىپ ئىستىمال قىلسا بۆرەكنى قۇۋۋەتلەيدۇ.

بىـــكەت ئۇقتۇرۇشـــــى

بىــــكەت تەۋسىـــــيەلىـــــرى