كىچىك قىزلار ئۆسۇپ مەلۇم ياشقا كەلگەندە يالغۇز بوي تارتىپلا قالماستىن بەلكى بەدەن قۇرۇلۇش شەكلى جەھەتلەردە ھەقىقەتەنمۇ بىر قىسىم ئۆزگىرىشلەر يۇز بېرىدۇ بەدەن قۇرۇلۇش كۆرۇنۇش جەھەتلەردە تولۇپ، رەڭ تۇزەپ ،تېرىلىرى سىلىقلىشىدۇ چىرايىدىن نۇر تەبەسسۇم يېغىپ

ئىككىلەمچى جىنسىي ئالامەت|第二性征
 
 
 ياشلىق مەزگىلىدە جىنسىي گورمۇنلارنىڭ تەسىرى بىلەنپەيدا بولىدىغان قىزلارغا خاس ئالاھىدە چاچ بىلەن تەن شەكلى فىگۇراجەھەتتىكى ئۆزگۇرۇشلەر تۇغۇت. بالا تەربىيلەش بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولغان ئەزالارنىڭ تەرەققىياتى قىزلارنى سىرىتقى كۇررۇنۇش جەھەتتە ئوغۇللاردىن رۇشەن پەرىقلەندۇرۇپ تۇرىدىغان ئالاھىدىلىكلەردىن ئىبارەت.
 
    قىزلارنىڭ ياشلىق دەۋرى باشلىنىش بىلەنلا ئەڭ ئاۋال بەدەندە يۇز بېرىدىغان ئۆزگىرىشنىڭ مۇھىمى ئاساسەن ئەمچەكنىڭ سەل-پەل كۆتۇرۇلۇپ يېتىلىشىگەباشلىغانلىقتۇر. بۇنىڭغا ئەگىشىپلا دوۋسۇنغا تۇكلەر چىقىشقا باشلايدۇ . تۇنجى ھەيىز كېلىدۇ. شۇنىڭدىن كېيىن ئۆزگىرىشلەرنىڭ ئېنىق يۇز بېرىشۋاقتىدا ھەر قايسى قىزلاردا ناھايىتى چوڭ پەرىقلەر بولىدۇ.
 
   ساغرا)ئەمچەك(نىڭ يېتىلىشى: قىزلارنىڭ ئىككىلەمچى جىنسىي ئالاھىدىلىكلىرى ئىچىدە ساغرا)ئەمچەك(نىڭ تەرەققىي قىلىپ ئۆسۇشى بىرىنجى سىگىنال دىن ئىبارەت. ئادەتتە قىزلار 10ياشتىن كېيىن بىر ياكى ئىككى تەرەپ ساغرا)ئەمچەك( توپچىسى خۇددى سىپورا شەكىلدەكۆتۇرلۇپ تەدرىجىي ھالدا ساغرا)ئەمچەك(مۇ  سەل-پەل كۆتۇرلۇپ يوغىناشقا باشلايدۇ. سىپىلاپ كۆرسەك سەل قاتتىقراق مۇنەك قولغا بېلىنىدۇ. بۇ ساغرا)ئەمچەك( ئىچىدىكى بەز تەنلەرنىڭ ئۆسۇشكە باشلىغانلىقىنى چۇشەندۇرۇپ بېرىدۇ. بۇ ۋاقىتتا ساغرا)ئەمچەك( ئورنى يۇشۇرۇن ھالدا كۆپۇپ ئاغرىغانلىق سېزىمى پەيدابولىدۇ .
 
12-13 ياشلارغا كىرگەندە ساغرا)ئەمچەك( توپچىسى ئەتراپىدىكى تېرىلەرنىڭ رەڭگى تەدرىجى ھالدا قوڭۇر رەڭگە ئۆزگىرىپ ساغرا)ئەمچەك( دېغى پەيدا بولىدۇ.  ساغرا)ئەمچەك(  نەيچىلىرى بۇ ۋاقتىتتا ئۆسۇپ يوغىنىغانلىقتىن تېخىمۇ رۇشەن ھالدا ئېگىز كۆتۇرلىدۇ 
 
قىزلار 16-17ياشقا كىرگەندە ساغرا)ئەمچەك(ى يوغىناپ يېتىلىپ بولىدۇ. ئىچىدە ياغ قان تۇمۇرلار كۆپىيىدۇ تەن قۇرۇلۇش ئۆسۇپ يېتىلىش .. ئۇزۇقلىنىش  ئىرسىيەت قاتارلىق كۆپ خىل سەۋەپلەرنىڭ تەسىرى بىلەن ساغرا)ئەمچەك(نىڭ يوغىناپ يېتىلىشىمۇ ھەر قايسى قىزلاردا ئوخشاش بولمايدۇ. بەزى قىزلارنىڭ بۇرۇنراق يېتىلسە بەزى قىزلارنىڭ كېيىنرەك يېتىلىدۇ ، بەزىلىرىنىڭ چوڭراق بولسا بەزىلىرىنىڭ كىچىكرەك بولىدۇ ، ئورۇق زىلۋا ئېگىز قىزلارنىڭ ساغرا)ئەمچەك(ى كېىچىك ۋە نىسبەتەن تۇز بولسا ، پاكارراق سېمىز قىزلارنىڭ ئەمچىكىنىسبەتەن چوڭراق ۋە چىڭراق بولىدۇ.
 
   ساغرا)ئەمچەك(نىڭ ئۆسۇپ يوغىناپ يېتىلىشى ئاساسەن تۇخۇمدان ئاجرىتىپ چىقارغان جىنسىي گورمۇنلارنىڭ تەسىرىگە ئۇچرايدۇ.  ئۇنىڭدىن قالسا ئىنسۇلىن بۆرەك ئاستى بېزى پوستىلاق گورمۇنىتېركسىن قاتارلىقلارنىڭ تەسىرىگە ئۇچىرايدۇ.
 
  دوۋسۇن تۇكىنىڭ يېتىلىشى: قىزلار ساغرا)ئەمچەك(ى يوغىناشقا باشلاپ تەخمىنەن يېرىم يىل ياكى بىر يىل ئۆتكەندىن كېيىن 14ياشلاردىن كېيىن  دوۋسۇنغا شالاڭ قىسقا ئىنچىكە سارغۇچتۇكلەر چىقىشقا باشلايدۇ. %10 ئەتراپىدىكى قىزلارغا ساغرا)ئەمچەك(ى يوغىناپ يېتىلىشتىن بۇرۇنلا دوۋسۇن ئەتراپىغا تۇك چىقىشقا باشلايدۇ. 
 
تۇكلەر شۇنىڭدىن كېيىن تەدرىجى ھالدا يۇقىرسىغا ۋە ئىككى ياندىكى چوڭ جىنسىي لەۋلەرگە قاراپ تارايدۇ.. تۇكلەرنىڭ رەڭگى قېنىقلىشىپ قارىيىپ يېرىكلىشىدۇ ياكى بۇدۇر بولۇپ قالىدۇ . لېكىن تۇك مىقدارى تازا كۆپ بولمايدۇ. 
 
قىزلار تازاتۇلۇپ بالاغاتكە يەتكەن مەزگىلدە دوۋسۇن ئەتراپىدىكى تۇكلەر تېخىمۇ كۆپىيىپچوڭلارنىڭكىگە ئوخشاش ھالەتكە كېلىدۇ. تۇكلەرنىڭ ئۆسۇش دائىرسى خۇددى تەتۇر ئۇچبۇلۇڭغا ئوخشايدۇ...قىزلارنىڭ دوۋسۇنىغا تۇك چىقىپ بولۇپ تۇنجى ھەيىزكېلىش ۋاقتى ئەتراپىدا قولتۇقلىرىغىمۇ تۇك چىقىشقا باشلايدۇ لېكىنمىللەتلەردىكى ئۆز ئارا پەرىقلەر سەۋەبىدىن تۇكنىڭ چىقىش ۋاقتى ۋەتەرەققىياتى ئوخشاش بولمايدۇ.... ھەتتا بەزى قىز-چوكانلار تويلىشىپتۇغقاندىن كېيىنمۇ دوۋسۇن ۋە قولتۇقتىكى تۇكلەر يەنىلا شالاڭ بولىدۇ بۇنى ھەر گىزمۇ قىز-ئايالللاردىكى جىنسىي كۆپىيىش ئىقتىدارىنىڭ نورمال ياكى نورمال ئەمەسلىكىنى ئۆلچەيدىغان ئۆلچەم قىلىۋىلىشقا بولمايدۇ.
 
   تۇنجى ھەيز: قىزلاردا تۇنجى ھەيز بۇرۇن بولغاندا 11-12ياش ئەتراپىدا ، ناھايىتى كېچىكسە 18-19ياش ئەتراپىدا كېلىدۇ كۆپىنچە 13-15ياشقا ئىچىدە تۇنجى ھەيز كېلىدۇ تۇنجى ھەيز كەلگەندىن كېيىن بىر يىل ئەتراپىدا ھەيىز دوۋرانىقالايمىقان رېتىمسىز بولىدۇ. تۇنجى قېتىملىق ھەيزنىڭ ئەھۋالى ئالاھىدە  بولۇپ ئاساسلىقى جىنسىي گورمۇنلارنىڭ تۇرتكىلىك رولىنىڭ تەسىرىدە ھەيىزكېلىش باشلانغان بولسىمۇ لېكىن تۇخۇمداننىڭ ئىقتىدارى تېخىمۇ تۇلۇق يېتىلمىگەن بولغاچ تۇخۇم چىقىرىلىشى ناتايىن بولىدۇ.  شۇڭا تۇنجى ھەيىزكەلگەندىن كېيىن بىر نەچچە ئاي كەلمەسلىكى بەزىدە ئۇزۇلۇپ ئۇزۇلۇپداۋاملىشىشى بەزى ئايلاردا كەلمەيلا قويۇشى مۇمكىن تۇخۇمداننىڭ ئىقتىدارىتۇراقلاشقاندىن كېيىنلا دەۋرلىك ھالدا ئاز ۋاقتىدا ھەيىز كېلىدىغان بولىدۇ
 
   قىزلارنىڭ تۇرغان مۇھىتى ھاۋا كىلىماتى تۇرمۇش شارائىتى ئۇزۇقلىنىش ئەھۋالىقاتارلىق ئامىللاردا پەرقلەر بولغانلىقى ئۇچۇن ئۇلارنىڭ تۇنجى ھەيىز كېلىشيېشىدىمۇ پەرق بولىدۇ . سوغۇق رايۇنلاردىكى قىزلارنىڭ ئىسسىق رايۇندىكىلەرگە قارىغاندا كېيىنرەك كېلىدۇ ھەتتا بىر ئىككى يىل كېچىكىشى مۇمكىن تۇرمۇش سەۋيىسى يۇقىرى ئۇزۇقلىنىش ۋە سالامەتلىك ئەھۋالى ئالاھىدە ياخشى قىزلارنىڭ تۇنجى ھەيىز كېلىشى ۋاقتى بالدۇرراق بولىشى مۇمكىن شەھەر قىزلىرىنىڭ تۇنجىھەيىز كېلىش ۋاقتى يېزا قىزلىرىنىڭكىگە قارىغاندا بالدۇر بولىدۇ. 
 
چۇنكى بۇ شەھەر تۇرمۇش ئۇسلۇبىدا قىز-ئوغۇللار ئۇچرىششنىڭ كۆپ بولۇش جىنسىيبىلىملەرنى ئىگىلەش پۇرسىتىنىڭ كۆپ بولۇشى قاتارلىق ئامىللار بىلەنمۇناسىۋەتلىك بولىشى مۇمكىن تۇڭقى ھەيىز كېلىش ۋاقتى يۇقىرقىدەك ئامىللارنىڭ سەۋەبىدىن باشقا يەنە ئىرسىيەت ئامىلى بىلەنمۇ مۇناسىۋەتلىك بولىدۇ.
 
 ئۇمۇمەن تۇنجى ھەيزى كۆرۇش يېشىغا نىسبەتەن ئېيتقاندا ھەرقايسى قىزلاردا پەرق چوڭ بولىدۇ يۇقىرقىلاردىن باشقا قىزلار ياشلىق دەۋرىگە قەدەم قويغاندا  داس قىسمى تەدرىجىي ھالدا كېڭىيىپ يوغىنايدۇ ساغرا قىسمىدىكى مايلار كۆپىيىپ ساغرىسى يوغىناپ تولىدۇ . جىنسىي يولى ئۇزىرايدۇ ، ئىچكى تاشقى جىنسىي ئەزالار ناھايىتى تېز ئۆسۇپ يېتىلىشكە باشلايدۇ.

ئالدىنقى ماقالىمىزدا ئاياللارنىڭ دائىم بېلىق يەپ بەرسە ، سەكتە كېسىلىگە گىرىپتار بولۇش خەۋپى تۆۋەنلەي تېمىسىدا تەپسىلى توختالدۇق . ياكى ئاقخۇن دىگەن نىمە؟ توغرىسىدىكى ماقالىنى ئوقۇپ بېقىشىڭىزنى تەۋسىيە قىلىمىز .